الگوی جدید نخبگی در پیام رهبر معظم انقلاب

به گزارش همشهری آنلاین، محسن ردادی-عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: آنچه که در پیام اخیر مقام معظم رهبری، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای درباب موضوع نخبگان برجسته است، عبارت از این مسأله بود که در آینده این نخبگان هستند که موتور محرک جامعه محسوب می‌شوند. ما در گذشته و قبل از انقلاب، با بی‌اعتنایی به موضوع نخبه‌پروری سعی کردیم با اتکا به پترودلار و مصرف‌زدگی علمی الگویی را برای پیشرفت و توسعه دنبال کنیم که نتیجه آن شد توسعه شکست‌خورده دوران محمدرضا پهلوی که در سال‌های 56 و 57 خودش را نشان داد. اما از آنسو، کشورهایی که به جای وارد کردن مصرفی دانش و تکنولوژی دست به پرورش نخبگان و سرمایه‌گذاری بر روی دانشگاه‌ها زدند، الگوی پیشرفت مناسب‌تری داشتند.

نکته مهم بعدی آن است که معمولا در نظریات جامعه‌شناسی، نخبه‌گرایی دربرابر مردم‌سالاری تلقی می‌شود، به این معنا که برخی از موهبت‌هایی مانند توانایی هوشی و استعداد علیم برخوردارند و این نفرات به دلیل چنین ویژگی‌هایی صلاحیت آن را دارا هستند که تمام قدرت و ثروت را در دست داشته باشند و عموم مردم جامعه نیاز است که در خدمت این طبقه قرار گیرند.

اما در رویکرد رهبر انقلاب که در پیام ایشان می‌توان آن را شناسایی کرد، معنای نخبگی صرف هوش بالا و استعداد علمی نیست، بلکه با مثال آوردن از شهید علی لندی و ریزعلی خواجوی الگوی جدیدی از تعریف نخبگی ارائه می‌شود. در این الگو، نخبه خود را در خدمت جامعه قرار می‌دهد، او دیگر تافته‌جدابافته از جامعه نیست، بلکه دوشادوش مردم قرار دارد و سعی می‌کند به نحوی از انحا از روی دوشِ جامعه باری را بردارد. از این منظر باید اشاره کرد که رهبر انقلاب، در پیام اخیر، تعاریف کهنه از نخبگی را نسخ کرده و با طرح جدیدی به این موضوع پرداخته‌اند که محوریت برای نخبه خدمت به جامعه است نه آن‌که سرباری برای آن باشد.