از خاکریز پایداری تا سنگر دانایی
به گزارش خبرگزاری بسیج از آذربایجانغربی، از گذشته های بسیار دور و طی قرون و اعصار متوالی، شعار و بلکه سنگ بنای آموزش و مکتبخانه ها و مدارس در اندیشه و فرهنگ غنی ایرانی، مبتنی بر مهرورزی محبت بوده و این بیت بسیار مشهور نمایانگر این فرهنگ دیرینه ایرانی – اسلامی است:
درس معلم ار بُوَد
زمزمه محبتی
جمعه به مکتب آورد
طفل گریزپای را
مژده بازگشایی مدارس به شکل آموزش حضوری در طلیعه سال تحصیلی جدید 1405 – 1406 نویدبخش شکوفایی، پویایی و تکاپوی نسل کودک، نوجوان و جوان در مسیر اعتلای ایران عزیز است؛ البته آغاز سال تحصیلی پیش رو
تفاوت و جلوهای ویژه دارد. زیرا در این سالهای جنگی که با خون دانش آموزان معصوم ایرانی و معلمان مظلوم و تخریب مدارس همراه بوده، بشارت حضوری بودن آموزش، دمیدن روح نشاط در شریانهای علم است.
پس از این درنگ خونین
جامعه ما پس از پشت سر گذاردن روزهای حساس تاریخی مقاومت، که در اذهان و یادها با نام پرصلابت جنگ تحمیلی سوم «جنگ رمضان»، از سوی رژیم منحوس و کودک کش صهیونیستی و آمریکای جنایتکار، جاودانه شد، و سپری کردن چند ماه تعلیق ناگزیر آموزشهای حضوری، و جبران آن با آموزشهای آنلاین و مجازی، اینک بار دیگر درهای بوستان دانش، مدرسه و دانشگاه را به روی پویندگان آموزش میگشاید.
بازگشت به کلاسهای درس، صرفاً یک فرایند اداری و تقویمی نیست؛ بلکه نماد استواری، حیات ملی و تجلی پیروزی آگاهی بر رکود و تحمیل ناامیدی است. امیر مؤمنان، حضرت علی (ع) در کلامی حکیمانه میفرمایند:
«العِلمُ سُلطانٌ؛ مَن وَجَدَهُ صالَ بِهِ وَ مَن لَم یَجِدهُ صِیلَ عَلَیهِ» (دانش، قدرتی بیبدیل است؛ هر کس بدان دست یابد پیروز شود و هر که آن را از دست دهد، مقهور گردد).
امروز ضرورت دستیابی به این قدرت در دوران پسابحران ناشی از جنگ، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود که به اجمال ذیل میتوان به آن پرداخت:
الف – ارزیابی واقعبینانه:
واکاوی قوتها و آسیبشناسی تعطیلی آموزش حضوری؛ هر پژوهشگر منصفی پیش از ترسیم خطمشی آینده، ملزم به تحلیل واقعیتهای میدانی همچون موارد زیر است:
یک – نقاط قوت و فرصتها: دوران انقطاع آموزش فیزیکی نشان داد که زیرساختهای فناوری کشور از انعطاف لازم برای استمرار یادگیری برخوردارند. تقویت سواد دیجیتال نسل نو، توچه به هوش مصنوعی، تعمیق روحیه خودآموزی و قدرشناسی مضاعف جامعه مسئولان دولتی و متصدیان امور از ارزش بیبدیل تعامل چهرهبهچهره، سرمایههای ارزشمندی هستند که باید در دوره جدید حفظ و لحاظ شوند.
دو – نقاط ضعف و چالشها: نباید از نظر دور داشت که تعطیلی آموزش حضوری، آسیبهایی نظیر «افت تحصیلی پنهان»، «کاهش نشاط و تعاملات اجتماعی»، «فرسایش تابآوری روانی» و «ناهمگونی کیفیت یادگیری» را در پی داشته است. جبران این خلاءها نخستین رسالت نظام آموزشی در فصل تازه خواهد بود.
ب. رسالت
متعالی دانشگاه: سنگر اندیشهورزی، مسئلهمحوری و همبستگی ملی دانشگاه در دوران پساجنگ نیز همچون سالهای قبل، نمیتواند صرفاً یک ماشین تولید مدرک یا فضای ایزوله آموزش نظری باشد. دانشگاه کانون زنده «اندیشهورزی و همبستگی ملی» و سنگر پاسداری از آینده کشور است. نسل جوان دانشجو، گرانبهاترین سرمایه هر کشور و ملتی هستند و باید افقهای امیدبخشی را در ساحت عمل تجربه کنند.
خطمشی نوینی که باید در دستور کار نهاد آموزش عالی قرار گیرد عبارت است از:
1. مسئلهمحوری و گرهگشایی میدانی: ظرفیت عظیم علمی و پایاننامههای دانشگاهی باید به سمت رفع معضلات انباشته جامعه، از چالشهای اقتصادی، فرهنگی، زیستمحیطی و مدیریت منابع گرفته تا توسعه پایدار مرزها و اشتغال جوانان هدایت شود.
2. پیوند راهبردی دانشگاه و صنایع با نهادهای اجرایی:
دانشگاهها باید متناسب با نیازهای توسعه صنعتی، فناوریهای نوین و ظرفیتهای بومی هر استان بازآرایی و تجهیز شوند. سرمایهگذاری روی توان نخبگان، کوتاهترین مسیر برای نیل به استقلال اقتصادی و اقتدار درونزا است.
3. منظومه پیشنهادی؛ تدابیر و راهکارهای جامع برای موفقیت دانشآموزان و دانشجویان. برای گذار موفق از فضای پسابحران به دوران بالندگی علمی، چند راهبرد اساسی پیشنهاد میگردد:
_ برای مقطع مدارس (ابتدایی و متوسطه):
اجرای طرحهای ترمیم و تثبیت یادگیری با اختصاص ساعات آغازین سال تحصیلی به بازآموزی مفاهیم پایه و سنجش وضعیت تحصیلی بدون اضطرابزایی (جبران ما فات)
اجرای طرح سلامت روان و نشاطافزایی با احیای زنگهای پرورشی، ورزش، کارگاههای مهارتی و اردوهای نشاطآور برای تخلیه اضطرابهای ناشی از دوران ناآرامی و جنگ.
_ برای مقطع آموزش عالی و دانشگاهها:
_ توسعه آموزشهای ترکیبی و کاربردی: بهرهگیری هوشمندانه از بسترهای آنلاین در کنار جلسات هماندیشی، کارورزی و پژوهشهای میدانی.
_ تسهیل مسیر مهارتآموزی و شتابدهندهها: راهاندازی میزهای تخصصی حل مسائل استانها با حضور دانشجویان و اساتید جهت پیوند علم با بازارهای کسبوکار نوپا.
4. ساحت مسئولیتها؛ مثلث حمایتی «مسئولان، خانوادهها و شهروندان» بازگشایی موفق و آرام مراکز آموزشی بدون همافزایی ارکان مختلف جامعه ناممکن استپیشنهادها برای تعامل مدیران و دستگاههای اجرایی:
_ حمایت ویژه مالی و تجهیزاتی از مراکز آموزشی مناطق مرزی و کمبرخوردار
_ ساماندهی ناوگان حملونقل عمومی و بهینهسازی سرویسهای مدارس و دانشگاهها برای جلوگیری از ازدحام شهری
_ پیوند دادن طرحهای کلان توسعهای دستگاههای اجرایی به بازوی پژوهشی دانشگاهها
وظایف خانوادهها:
_ تنظیم الگوهای رفتاری، ساعت خواب و انضباط فردی فرزندان پس از ماهها فراغت تحمیلی
_ پرهیز از اعمال فشار مضاعف و کمالگرایی افراطی در روزهای نخستین
_ تمرکز بر آرامشبخشی و تقویت انگیزه درونی فرزندان
مسئولیت اجتماعی شهروندان:
در روزهای بازگشایی، مدیریت ترددها، خودداری از سفرهای غیرضروری در ساعات پیک صبحگاهی و عصرگاهی، و مدارا و داشتن حوصله در ترافیک، جلوهای روشن از احساس مسئولیت عمومی است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «کُلُّکُم راعٍ و کُلُّکُم مَسؤولٌ عَن رَعِیَّتِهِ»؛ همه شما مسئوليد و همه شما نسبت به زيردستانش بازخواست مى شويد. شاید این یعنی همه ما در قبال آرامش و سهولت تردد فرزندان این آبوخاک در مسیر مدرسه و دانشگاه مسئولیم.
لذا پایان سخن اینکه؛ سال تحصیلی جدید پس از آزمون دشوار جنگ رمضان، نه یک آغاز معمولی، بلکه رستاخیز اراده، علم و خودباوری ملی است. این دوره باید نقطه عطفی در تاریخ آموزش کشور شود؛ نقطهای که در آن کلاسهای درس گوشه دنج امید، دانشگاهها اتاق فکر حل بحرانها و فرزندان ایران طلایهداران ساختن فردایی آباد، پیشرفته و مستقل باشند.
وظیفه امروز ما در قامت مسئول، شهروند، پژوهشگر، معلم، مدیر و والدین، هموار کردن این مسیر پرامید با خرد، تدبیر و همبستگی است.
به امید چنین موفقیتی
