هیدروپلنینگ: علتها، تهدیدها و روشهای پیشگیری
آیا تا به حال در حین رانندگی در جادههای خیس احساس کردهاید که خودرو کنترل خود را از دست داده یا مانند شناور شدن روی سطح جاده حرکت میکند؟ این پدیده خطرناک به نام هیدروپلنینگ شناخته میشود. در این مقاله، به بررسی این پدیده، دلایل ایجاد آن، خطرات احتمالی و روشهای جلوگیری از وقوع آن خواهیم پرداخت.
هیدروپلنینگ چیست؟
هیدروپلنینگ (Hydroplaning) به پدیدهای گفته میشود که در آن تایرهای خودرو از سطح جاده جدا میشوند. زمانی که جاده خیس یا پر از آب باشد و خودرو با سرعت زیادی حرکت کند، آب بهعنوان لایهای نازک بین تایر و جاده عمل میکند و تایر از سطح جاده لغزیده و دیگر با آن تماس برقرار نمیکند. این پدیده میتواند خطرات زیادی برای راننده و سایرین به همراه داشته باشد.
واژه “هیدروپلنینگ” از ترکیب دو کلمه “Hydro” به معنای آب و “Planing” به معنی سرخوردن یا لغزش آمده است. در واقع این لغت به “لغزش روی آب” هم ترجمه میشود. وقتی این اتفاق میافتد، کنترل خودرو بهشدت کاهش پیدا میکند و راننده قادر به هدایت صحیح آن نیست.
چگونه هیدروپلنینگ اتفاق میافتد؟
چند عامل اصلی باعث وقوع هیدروپلنینگ میشوند. اولین و مهمترین عامل، سرعت خودرو است. وقتی سرعت بالاتر از حد معمول باشد و خودرو روی جادههای خیس حرکت کند، تایرها نمیتوانند آب را از زیر خود تخلیه کنند. در نتیجه، آب بین تایر و جاده جمع شده و لایهای از آب ایجاد میشود که باعث میشود تایر دیگر نتواند بهخوبی با جاده تماس داشته باشد.
همچنین وضعیت سطح جاده نیز مهم است. جادههای صاف و هموار یا آنهایی که آب در آنها جمع میشود، بیشتر مستعد وقوع هیدروپلنینگ هستند. در جادههایی با زهکشی خوب و شیب مناسب، آب بهسرعت تخلیه میشود و خطر لغزش تایر کمتر است. تایرهای فرسوده و کمعمق نیز یکی از دلایل اصلی بروز این پدیده هستند؛ زیرا نمیتوانند آب را بهخوبی از زیر خود تخلیه کنند.
استفاده از لاستیک های باکیفیت مانند لاستیک های برند ترازانو به جلوگیری از این وضعیت کمک شایانی می کند.
نشانههای هیدروپلنینگ چیست؟
وقتی هیدروپلنینگ رخ میدهد، چند نشانه وجود دارد که میتوانند هشداردهنده باشند:
ازدستدادن کنترل فرمان: فرمان دیگر واکنش صحیح نشان نمیدهد و خودرو ممکن است به سمت دیگر منحرف شود.
افزایش دور موتور بدون تغییر سرعت: تایرها روی آب سر میخورند و خودرو توان انتقال نیرو به جاده را از دست میدهد.
احساس شناور بودن: رانندگان ممکن است حس کنند که خودرو روی سطح جاده حرکت نمیکند، بلکه مانند قایق روی آب شناور شده است.
عوامل مؤثر در وقوع هیدروپلنینگ
عمق شیارهای تایر: تایرهای با آج کمعمق یا صاف نمیتوانند آب را تخلیه کنند و باعث افزایش خطر لغزش میشوند.
سرعت زیاد: با افزایش سرعت، احتمال ایجاد لایه آب بین تایر و جاده بیشتر میشود.
وجود آب روی جاده: برکهها یا تجمع آب در جاده میتواند خطر هیدروپلنینگ را افزایش دهد.
سطح جاده: جادههای صاف و بدون زهکشی مناسب، بیشتر مستعد بروز هیدروپلنینگ هستند.
روشهای جلوگیری از هیدروپلنینگ
برای جلوگیری از هیدروپلنینگ، اقدامات زیر پیشنهاد میشود:
بازرسی منظم تایرها: بررسی عمق آج، تعویض بهموقع و تنظیم فشار باد مناسب میتواند از بروز این پدیده جلوگیری کند.
استفاده از تایرهای مناسب: تایرهای چهارفصل یا تایرهایی که برای شرایط بارانی طراحی شدهاند، به تخلیه بهتر آب کمک میکنند.
کاهش سرعت در شرایط بارانی: کاهش سرعت در جادههای خیس و بارانی کلید اصلی جلوگیری از هیدروپلنینگ است.
پرهیز از ترمز ناگهانی: در جادههای خیس، ترمزهای ناگهانی میتوانند خطر لغزش تایر را افزایش دهند. از ترمزهای نرم و کنترلشده استفاده کنید.
نگهداری مناسب تایرها: حفظ فشار باد صحیح و تعویض تایرهای فرسوده از عوامل مؤثر در کاهش خطر هیدروپلنینگ هستند.
واکنش صحیح هنگام وقوع هیدروپلنینگ
در صورت وقوع هیدروپلنینگ، مهمترین نکته حفظ آرامش و اتخاذ واکنشهای صحیح است. در این شرایط:
فرمان را آرام بچرخانید: از حرکت ناگهانی فرمان خودداری کنید و آن را در مسیر مستقیم نگه دارید.
سرعت را کاهش دهید: سرعت خود را بهآرامی کاهش دهید، بدون اینکه ترمز ناگهانی بزنید.
از تغییر جهت ناگهانی خودداری کنید: حرکات سریع فرمان ممکن است باعث انحراف یا چرخش خودرو شود.
تأثیر هیدروپلنینگ بر عمر تایرها
این پدیده نه تنها خطرناک است، بلکه تأثیر منفی روی تایرها نیز دارد. زمانی که تایرها روی آب سر میخورند، فشار و سایش غیر یکنواختی روی سطح تایر ایجاد میشود که میتواند منجر به سایش زودهنگام آجها و کاهش چسبندگی تایر شود. همچنین این پدیده میتواند احتمال ترکیدن تایر را افزایش دهد، بهویژه اگر تایرها آسیب دیده یا فشار باد آنها نامناسب باشد.
انتخاب تایر مناسب برای جلوگیری از هیدروپلنینگ
تایرهایی که دارای آجهای عمیق و طراحی شده برای تخلیه سریع آب هستند، بهترین انتخاب برای جلوگیری از هیدروپلنینگ هستند. تایرهای مخصوص شرایط بارانی میتوانند به کاهش خطر این پدیده کمک کنند. مشاوره با کارشناسان میتواند به انتخاب بهترین تایر برای رانندگی در شرایط خیس و بارانی کمک کند.
